Untitled Document
Untitled Document
Untitled Document
Site İçi Arama
 
Untitled Document
 
 
 
anal fissür
bebeklerde pişik
boyun fıtığı
İBS
kabızlık
Kadınlarda Mantar Enfeksiyonu
Kadınlarda Vajinal Akıntı
site haritası

 


Suda Yaşayan Hayvanların Sokması

Untitled Document

 

yaklasansaat.com
 
 

 

 

Deniz hayvanları insanlara

1-Isırma (Köpek Balığı, Piranha)

2-Sokma-vurma (Deniz Anası, Kaya Balığı vurmalar,  İskorpit, Trakonya, Varsam)

3-Batma (Deniz Yıldızı, Deniz Kestanesi) gibi üç değişik yoldan zararlı olabilirler.

Genellikle fırtınalardan sonra kumsallarda, sular arasında görülen bu hayvanlar, üzerlerine dokunulduğu zaman ürtikere, deri kabarmalarına, yanmalara sebep olurlar. Fakat bunlar uzun sürmez, kendiliğinden geçer.

BELİRTİLER

Isıran hayvanın özelliğine göre belirtiler değişir. Köpek balıkları, et yiyen bazı tip balıklar, deniz yılanları ısırarak nörotoksik zehir salgılarlar. Deniz anası, deniz yıldızları, koni kabuklu salyangozlar, mercanlar nematokistler veya sokma kapsülleri ile sokarak bir asit yarası oluştururlar. İskorbit balığı, deniz kestanesi, kedi balığı ise dikenli olup, bu dikenleri ile travmatik delinme yaraları, zehir keselerinden toksinler salgılayarak kardiyovasküler, solunum ve nörolojik komplikasyonlara yol açarlar.

Bu tip sokmalarda enfeksiyon riski daha fazladır.

Acı, ağrı, yara (lezyon) ve kırmızılaşma en önemli belirtilerdir. Kana karışan zehir büyük miktarda ise, nefes darlığı, bulantı, mide krampları ve ruhsal bunalım hissi olur. Daha ciddi sokmalar kas kramplarına, baygınlığa, öksürüğe, kusmaya ve nefes almakta güçlüğe neden olur. Daha seyrek olmakla birlikte ölüme götürecek reaksiyonlar görülebilir.

Denizanasının çeşitli türleri, dokungaçlarında zehir taşır. Başka bir canlının bunlarla teması halinde, denizanasının ölü olduğu durumlarda bile, zehirlenme söz konusu olabilir.

İskorpit,Trakonya, Varsam gibi balıklar vurduğu zaman şiddetli ağrı, ve şişkinlik olur. Bütün bir ekstremiteyi şişirebilir, parmaklarda paralizi gelişebilir, dolaşım kollapsı ile ölüm olabilir.

Asit yaraları, delinme yaraları, toksinlerlede; kardiyovasküler, solunum ve nörolojik komplikasyonlara yol açar.

İLK YARDIM

Hava yolu açık tutulur. Solunum ve dolaşım devamlılığı sağlanır.

Isırıklarda; yaranın yeri ve büyüklüğüne göre oksijenle ve bol serum fizyolojikle yıkanır. Kortizon, adrenalin, kan kaybı fazlaysa kan veya serum verilir.

-Balığın vurduğu yere antiseptik solüsyonlar sürülür, lokal anestezikler zerk edilir.

-Parçalı yaraların ameliyatla kenarları kesilerek dikişle kapatılır. Yaralı kısım istirahate alınır. Antibiyotik verilir.

-Tetanoz profilaksisi yapılır.

Sokmalarda; bölge bol serum fizyolojikle yıkanır. Zehiri inaktive etmesi için yaranın üstüne 6-8 dakika alkol uygulanır. Zehirin sistemik etkileri fazla olduğu taktirde antihistaminikler ve kortikosteroidler kullanılabilir.

Diken batmalarında; bu dikenler ısıya duyarlı olduğundan 30 derece kadar sıcak suyla yıkanır. Cilt alkol veya metilen mavisi ile pansuman yapılır, tıraş köpüğü ile tıraş edilir, takl pudrası sürülerek böylece ciltteki zehir inaktive olur. Pansuman ve tetanos profilarsisi için sağlık kuruluşuna sevk edilir.

DENİZ ANALARI (Aurelia aurita) jellyfish

Bilindiği gibi Deniz Anası’ nın  çok çeşitli türleri vardır. Özellikle yaşadıkları bölgelere ve okyanuslara göre boyları, renkleri ve zehir şiddetleri de değişmektedir. Bu canlılar, ölü olsalar bile dokundukları her cisme zehirini akıtırlar. Deniz analarının özellikle ısırdıkları veya dokundukları bölgelerde kaşıntı başlamakta ve daha sonra yerini acıya bırakmaktadır.

Denizanalarının tahribatlardan en önemlisi kırmızılaşma ile kana karışan zehirin miktarıyla ilgilidir. Öncelikle önemsiz bir kaşınma ve ovuşturma ile geçiştirildiği zannedilmektedir. Ancak aşırı dozda zehire maruz kalındığında diğer zehirlenmelerde olduğu gibi, nefes darlığı, bulantı, mide krampları görülmektedir.

-Öncelikle dokundukları yeri ellememeye ve kaşımamaya özen gösterilir. Temas eden bölge deniz suyu ile yıkadıktan sonra alkol dökülür, yoksa sirke, mavi ispirto, votka, cin, kolonya ve hatta parfüm dahi kullanılabilinir. Alkol yerine et yumuşatıcı tozlardan kullanabilinir. (biftek v.s yumuşatıcı)
Sodyum bikarbonat uygulanır.

- Hiç bir şey bulamazsanız, deniz suyu hastanın dayanabileceği bir ısıya kadar kaynatılıp yaranın üstüne tatbik edilir.

-Isırmanın vereceği ızdırab, sirke, tuz, şeker ve hatta kuru kum serperek hafifletilir. Yavaşça bu malzeme yaranın üzerine yayılır. Rahatlamak için ilk adımdır.

-Yara temizlenir 15-20 dakika bekledikten sonra o bölge deniz suyuyla yıkanır. Tatlı su kullanılmaz ve deri ovalanmaz, duş yaptırılmaz. Çünkü bu durumlar, zehirin daha çok aktiv bir duruma gelmesine ve yayılmasına yol açar.

-Cilde yapışmış olan dokungaçlar alınır. Deniz anasının deriye yapışan kollarını ayırmak için alkol uygulamasından beş dakika sonra deniz suyu ile yemek sodası (karbonatla yapılmış bir macun) karışımından meydana gelmiş bulamaç bölgeye sürülür. Gerektiği durumlarda un veya talk pudrası aynı işi görür. Un veya talk pudrasını sürdükten sonra, keskin bir cisimle, yapışan kollar ciltten ayrılabilinir. Eğer yukardakilerden hiç biri bulunamazsa, deniz kumuda aynı amaçla kullanılabilinir. Kalan parçacıklar bıçak veya deniz kabuğu gibi sert kenarlı bir madde ile sıyrılır. Bu işlemi yaparken eldiven giyilmelidir.

-Bütün işlem bitiminde, bölge deniz suyu ile yıkanır.
-Şiddetli vakalarda turnike uygulanır ve hasta doktara götürülür.

-İlk tedaviden sonra yanma ve kaşıntıyı almak için anestol ve gibi merhemler kullanabilir ağrının şiddetli olduğu hallerde hastaya ağrı kesici verilebilinir.

-0,5'lik hidrokortizon merhemi kullanılır. Bu, kızarıklık ve şişliği hafifletir. Uyuşturucu etkisi olan benzokain gibi bir merhem ağrıyı ve kalamin losyonu kaşınmayı azaltabilir. Aspirin ve asetominofen gibi hafif analjezikler kullanılabilir ama daha şiddetli ısırıklarda mutlaka doktorun ilaç tavsiye etmesi gerekir.

Pusula denizanası olarak bilinen Marmara kıyılarında çoğalan bu türün zehri ölümcüldür.

-Zehirli Denizanası türünden bir canlının ısırması halinde derhal sudan çıkılır. Şiddetli ağrı ve kramplar yüzmeyi önler, boğulma olabilir. Zehirli denizanalarıyla temas edilmesi durumunda, denizanasındaki yakıcı kapsül hücrelerinin patladığı ve zehrin deriye bulaşmasıyla yanma ve kaşıntı başlayacağı için, denizanasıyla temas edilen yerlerin kesinlikle kaşınmaması ve ovulmaması, yanan yerlerin deniz suyuyla yıkanması, temas edilen bölgenin de amonyaklı su yada sirkeyle silinmesi tavsiye edilir.

Denizanasının çeşitli türleri ve daha başka deniz canlıları dokungaçlarında zehir taşır. Dokundukları anda hatta hayvan ölü olduğu durumlarda bile zehirleyebilir. Acı, ağrı, yara (lezyon) ve kırmızılaşma en önemli belirtilerdir. Kana karışan zehir büyük miktarda ise, nefes darlığı, bulantı, mide krampları ve ruhsal bunalım hissi olur. Daha ciddi sokmalar kas kramplarına, baygınlığa, öksürüğe, kusmaya ve nefes almakta güçlüğe neden olur. Daha seyrek olmakla birlikte ölüme götürecek reaksiyonlar görülebilir.

Fıçı denizanası adlı bu türde Kuzey Ege'de, Marmara'da ve Karadeniz'de sık görülür. Pusula denizanası kadar ölümcül değildir ama ciddi kramplara, nadiren ölümlere yol açar.

Fıçı Denizanası

Akdeniz kıyılarında yoğun biçimde görülen denizanalarının, Süveyş Kanalı aracılığıyla Kızıldeniz'den geldiği düşünülen denizanalarının ''Rhopilema Nomadica'' türü olduğu saptandı.

Genellikle haziran ve eylül ayları arasında görülen denizanaları çok hızlı bir şekilde çoğalma yeteneğine sahiptirler.

Yakıcı kapsülleri olması nedeniyle bu türle temas edildiğinde insanlarda yangı, kaşıntı, deride kızarıklık ve su toplama gibi klinik etkilere neden olmaktadır. Bu olumsuzlukların yaşanmaması için deniz anasıyla temastan kaçınılması gerekir. Ayrıca zehirlenmelere karşı alerjisi olanlarda, daha ciddi klinik vakalar görülebilir. Özellikle küçük çocukların kıyılara vurmuş denizanalarına elle temas etmemeleri, temas etmişlerse, ellerini vücutlarına ve gözlerine sürmemeleri gerekir.

Plajlarda geniş gözlü ağlarla koruma bantları oluşturularak bu bantlara takılan denizanaları toplanarak uzaklaştırılabilinir.

Chrysaora cinsi kahverengi denizanalarıyla ilgili yapılabilecekler:

Bu deniz canlıları, insanları dokungaçlarla sokabilmektedir. Ölü denizanalarını bile zehirlediği için, bu canlılarla kesinlikle temas edilmemeli. Denizanası sokması ciltte kızarıklık ve kabarık döküntüler, lokal ağrılı şişlikle kendini belli eder. Birkaç dakika içinde ortaya çıkabilecek vücudun alerjik reaksiyonu ise şoka neden olabilir. Şiddetli maruziyetlerde solunum güçlüğü, nabız değişiklikleri ve ağrılı kas spazmları gözlenir. Denizanalarının soktukları bölgede yapışan dokungaçlar kalabilmektedir. Zehrin vücuda yayılmaması için temas bölgesine dokunulmamalı, ovuşturulmamalı ve kesinlikle kaşınmamalıdır. Dokungaçların içlerinin boşalmasına neden olabileceği için taze su ve alkol kullanmayın. Dokungaçları tuzlu su ve amonyakla tamamen temizledikten sonra ağrıyı azaltmak amacıyla sokulan bölge mümkün olduğu kadar sıcak, örneğin 45 derecelik suda 20 dakika kadar bekletilmeli. Her durumda hasta kendi yaptığı müdahalelere güvenmeyip en yakın sağlık merkezine başvurmalıdır. Birkaç gün boyunca lokal olarak kortikosteroid, antihistaminik veya lokal anestezik bir krem uygulanmasıda yerinde olur.

Bu canlının oluşturduğu sorun da, dikenlerinin teker teker çıkartılması zorluğudur. Bu ancak bir cımbızla yapılabilir. Kestane dikenlerinin olduğu bölgeye kantronlu zeytinyağlı bir pamuk koyulur ve iyice beklenir. Zeytinyağına deri doyar. Sonra iğne ve cımbız operasonuyla, daha kolay alınır.

ZEHİRLİ BALIK ÇARPMASI

Bazı balıkların etleri zararlıdır. Zehirlenen kişide halsizlik baş ağrısı kaşıntı, hissizlik ve felç görülebilir. Kişi solunum yetmezliği ile kaybedilebilir. En kısa sürede kusturularak  midesinin yıkanması ve tedavinin düzenlenmesi  için bir sağlık kuruluşuna götürülmelidir. Türü tanınmayan balıklar, fazla dikenli ve yüzgeçli olanlar elle tutulmamalıdır. Plaj olmayan yerlerde denize çıplak ayak ile girilmemelidir

Tedavi ve yapılması gerekenler
Bu tür sokmalarda acıyı hafifletmek için yara emilip, zehir tükürülebilir. Daha sonra antiseptik bir solüsyonla, yara denezfekte edilmelidir. Bazen sıcak su kompresi yapılarak da ağrı geçirilebilir. Genelde ıstırabın çok çabuk geçmesi gerekir.

Komplikasyonlar

Ender rastlanan olaylar sırasında bazı çok duyarlı kişiler alerjik bünyeleri yüzünden birçok yerlerinden sokuldukları takdirde şok durumuna girebilir. Yüzleri sararır, bayılıp titremeye başlar parmak uçları soğur ve terler.

DENİZ KESTANESİ

Deniz kestanesi, genellikle kayalık ve temiz kumlu sularda ve diplerde yaşayan deniz canlılarındandır. Yapısı itibariyle top görünümünde olup, üstünde kısa, uzun ve düzgün aralıklarla sıralanmış uçları çok sivri iğnelere benzeyen dikenli bir deniz canlısıdır.

Denizde veya dipte farkına varmadan üzerine basıldığında veya herhangi bir yerinize sürtünmeden dolayı dikenleri batar ve kırılarak o bölgede kalır. Eğer bu dikenler hemen çıkarılmazsa zamanla o yerde şişkinlik oluşabilmektedir. Dikenleri çıkardıktan sonra o bölgeyi alkol veya kolonya ile temizlenmelidir. Aksi halde iltihap oluşmasına yol açabilir.

-Kara hayvanlarının ısırık ve zehirlenmesinde uygulanan genel tedavi ilkeleri aynen deniz hayvanları vuruklarında da geçerlidir.

-Köpek balığı ısırmasında kanamayı durdurmak için önlemler alınır. Kaza yerinde hipovolemik (hemorajik) şok tedavisine başlanır.

Derleyen: Zeynep Uygur

 


Untitled Document Untitled Document


anasayfa|bitkiler|vitaminler|mineraller|sağlıklı yaşam|haberler|ilk yardım|hastalıklar|site haritası|arama|e-mail

Bu sitedeki yazı, resim ve dökümanlar, kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.


Lokman Hekim'den Uyarı
Bu Site'nin amacı, "Giriş Yazısı" nda açıklanmıştır.Amaç ticari olmadığı gibi; tıbbi teşhis, tedavi ve reçete önermekte değildir.Aksine bu bilgilerin kullanımı, ilgili tıbbi uzmanın tavsiye ve onayını gerektirmektedir. Bu Site'yi ziyaret eden okuyucuların "Giriş Yazısı" nı dikkatle okumalarını ve bu bilgilerin kullanım sorumluluğunun kendilerine ait olduğunu unutmamalarını önemle hatırlatırız.

Untitled Document